Goud herkennen: echt of nep?
Echt goud herkent u met zekerheid alleen door een meting van het gehalte; thuistests als het stempel, een magneet en het gewicht geven slechts een aanwijzing.
Hoe herken ik echt goud?
Bekijk het sieraad met een vergrootglas en goed licht. Zoek een stempel (zie goudstempels en keurmerken). Kijk daarna of er slijtplekken zijn waar een ander metaal doorheen komt: aan de randen, op de uitstekende delen en in de krassen.
Een sieraad dat op de plekken waar het het meest wordt aangeraakt een andere kleur krijgt, is vaak verguld. Echt goud heeft overal dezelfde kleur, ook diep in een kras.
De magneettest
Goud is niet magnetisch. Houd een sterke magneet, zoals een neodymiummagneet, tegen het sieraad. Wordt het aangetrokken, dan zit er staal of nikkel in en is het geen goud.
Het omgekeerde bewijst niets. Veel nepmetalen, zoals koper, messing en zilver, zijn ook niet magnetisch. Slotjes en veertjes van gouden sieraden bevatten soms ook staal, dus een kleine aantrekking bij het slot zegt niet alles.
Kleur en gewicht
Goud is zwaar. Het heeft een dichtheid van ongeveer 19,3 gram per kubieke centimeter, ruim twee keer zoveel als zilver. Een sieraad dat opvallend licht aanvoelt voor zijn omvang, is verdacht.
Het omgekeerde is lastiger: wolfraam heeft vrijwel dezelfde dichtheid als goud en wordt soms in nagemaakte baren gebruikt. Gewicht alleen is dus geen bewijs.
De krastest op keramiek
Haal het sieraad met enige druk over een ongeglazuurd stukje keramiek, zoals de onderkant van een bord. Echt goud laat een goudkleurig streepje achter. Een zwart of donker streepje wijst op een ander metaal.
Doe dit met een stuk waarvan u de waarde niet hoeft te bewaren: de proef beschadigt het oppervlak. Voor een mooi sieraad of een munt met verzamelwaarde is hij af te raden.
Zuur, bijttest en andere mythes
Inkopers gebruiken van oudsher toetszuren op een toetssteen. Dat is geschikt voor wie het vak kent, maar niet voor thuis: de zuren zijn bijtend, en een foute handeling beschadigt een sieraad.
Op het sieraad bijten om te voelen of het ‘zacht’ is, is een mythe. Zuiver goud is zacht, maar 14 karaat is behoorlijk hard, en de proef beschadigt vooral uw tanden. Ze zegt niets over echtheid of gehalte.
Waar thuistests tekortschieten
Alle tests hierboven geven een aanwijzing, geen uitslag. Ze zeggen niets over het gehalte: een sieraad kan echt goud zijn maar 14 in plaats van 18 karaat. En ze zijn te omzeilen: vergulde nepmetalen en goudgevulde (gold filled) sieraden slagen voor veel eenvoudige tests omdat de buitenkant echt goud is.
Een stempel én een thuistest samen zijn geen zekerheid. Een meting is dat wel.
Hoe meet een inkoper het gehalte?
Een inkoper wil weten welk metaal erin zit en in welke verhouding. Bij XGOUD gaat een mobiel röntgenapparaat mee naar elke afspraak, in de vestiging en bij u thuis. Dat meet de samenstelling van het oppervlak, zodat u het gehalte op het scherm ziet terwijl u erbij zit.
Röntgen meet het oppervlak en dus niet automatisch de kern. Bij een verdacht stuk kijkt een inkoper daarom ook naar gewicht, afmeting en uiterlijk en meet hij op meer dan één plek.
Bij twijfel
Twijfelt u, maak dan een afspraak voor een weging en meting. U hoort dan wat er in zit. Zie goud verkopen voor hoe dat gaat.
Nagemaakte baren en munten
Bij baren en munten loopt de vervalsing anders dan bij sieraden. Nepbaren hebben soms een kern van een zwaar metaal zoals wolfraam, met een laag goud eromheen, zodat gewicht en afmeting kloppen. Vervalste munten zijn soms net iets te dik, te dun of verkeerd in gewicht.
Controleer gewicht en afmeting tot op de tiende van een gram en een millimeter met de gegevens van de uitgever. Een stuk dat te mooi is om waar te zijn, zoals een zeldzame uitvoering voor een lage prijs, verdient extra wantrouwen. Koop bij betrouwbare partijen. Meer over baren en munten staat op goud beleggen: baren en munten.
Wat u beter niet doet
Probeer niet zelf met zuur of een vijl in een sieraad te werken en kras een munt niet voor een proef. Een beschadigde munt kan minder waard zijn dan een onbeschadigde, en zuur kan een sieraad blijvend verkleuren.
Poets ook geen munten met een schuurmiddel om ze schoon te krijgen: dat haalt waarde weg als het om een verzamelstuk gaat.
Vragen
Is goud magnetisch?
Nee, goud is niet magnetisch: houdt u een sterke magneet, zoals een neodymiummagneet, tegen een sieraad en wordt het aangetrokken, dan is het geen goud. Het omgekeerde bewijst niets, want koper, messing en zilver zijn evenmin magnetisch. In de sluiting of het veertje van een gouden sieraad zit bovendien soms staal, waardoor een lichte aantrekking daar niet alles zegt. De magneetproef is dus alleen handig om duidelijk nep uit te sluiten. Voor het gehalte is een meting nodig; zie goudstempels en keurmerken.
Kan ik thuis het gehalte vaststellen?
Nee, thuis stelt u het gehalte niet betrouwbaar vast. Met het stempel, een magneet, het gewicht en een krasproef op ongeglazuurd keramiek kunt u in sommige gevallen echt van nep onderscheiden, maar niet 14 van 18 karaat. Bovendien zijn de proeven te omzeilen door vergulde of goudgevulde sieraden, waarvan de buitenkant echt goud is. Zuur of een vijl kunt u beter niet gebruiken, omdat die een sieraad beschadigen. Wilt u zekerheid, maak dan een afspraak voor een meting; zie goud verkopen.
Wat is het verschil tussen goud en verguld?
Massief goud is door en door goud van het gehalte op het stempel, verguld is een ander metaal met een dun laagje goud eromheen. Dat laagje is zo dun dat het sieraad vrijwel geen goudwaarde heeft. U herkent verguld soms aan slijtplekken waar een ander metaal doorkomt, aan een andere kleur op de plekken die het meest worden aangeraakt, of aan tekens als GP, GEP, HGE en doublé. Echt goud heeft overal dezelfde kleur, ook diep in een kras. Zie goudstempels en keurmerken voor alle tekens.
Wat meet röntgen precies?
Röntgen (röntgenfluorescentie) meet welke metalen aan het oppervlak van een sieraad zitten en in welke verhouding. Zo leest een inkoper het goudgehalte af zonder het sieraad te beschadigen. XGOUD neemt een mobiel röntgenapparaat mee naar elke afspraak, in de vestiging en bij u thuis, zodat u kunt zien wat er gemeten wordt. De meting betreft het oppervlak en niet automatisch de kern; daarom kijkt een inkoper bij een verdacht stuk ook naar gewicht, afmeting en uiterlijk en meet hij op meer dan één plek. Meer over de verkoop leest u op goud verkopen.
Een dienst van XGOUD
XGOUD koopt goud, zilver, platina en palladium in. Hoofdkantoor in Eindhoven, 45 vestigingen in Nederland en België.