De geschiedenis van de goudkoers

Sinds wanneer is goud geld?

De eerste munten in Europa en Klein-Azië dateren van ruim 2.500 jaar geleden, in het koninkrijk Lydië in het huidige Turkije, en bestonden uit een natuurlijke legering van goud en zilver. Sindsdien is goud in veel culturen een maat voor waarde geweest: zeldzaam, duurzaam, deelbaar en niet te vervalsen.

In al die eeuwen was er geen sprake van een ‘koers’ in de moderne zin. De waarde van een munt hing af van het goud erin, en prijzen waren een kwestie van afspraak tussen handelaren.

Wat was de gouden standaard?

In de negentiende eeuw koppelden steeds meer landen hun munt aan goud: wie papiergeld bezat, kon het in beginsel tegen een vaste hoeveelheid goud inwisselen. Dat is de gouden standaard. De koers van goud lag daardoor vast, uitgedrukt in de munteenheid.

De standaard gaf stabiele wisselkoersen, maar maakte landen ook star. Een land kon alleen meer geld in omloop brengen als het meer goud had. In de crisis rond de Eerste Wereldoorlog en daarna werd de standaard in veel landen opgeschort en later verlaten. In de jaren dertig verlieten de meeste overgebleven landen de standaard, waaronder België (1935) en Nederland (1936).

Wat is Bretton Woods?

Na de Tweede Wereldoorlog kwam in 1944 in het Amerikaanse Bretton Woods een nieuw stelsel tot stand. De dollar werd gekoppeld aan goud tegen een vaste prijs, en alle andere belangrijke valuta’s werden aan de dollar gekoppeld. Goud bleef zo het ankerpunt van het internationale geldsysteem.

In de Verenigde Staten was het voor particulieren sinds de jaren dertig verboden om goud te bezitten; pas midden jaren zeventig mochten Amerikanen weer vrij goud houden.

1971: de koppeling verbroken

In augustus 1971 maakte de Amerikaanse president Nixon een einde aan de inwisselbaarheid van de dollar voor goud. Daarmee viel het anker van het stelsel weg. In de jaren daarna lieten landen hun wisselkoersen vrij zweven.

Voor goud betekende dit een omslag: voor het eerst sinds eeuwen had goud geen vaste prijs in geld meer. De koers ging nu vrij op en neer, bepaald door vraag en aanbod.

Wat u vandaag als goudkoers ziet, bestaat dus pas sinds de jaren zeventig in zijn huidige vorm.

De jaren zeventig en tachtig

Na het loslaten van de koppeling kende goud een periode van grote schommelingen, in een tijd van hoge inflatie en oliecrises. Beleggers zochten bescherming in goud, en de koers liep sterk op, om daarna een lange periode van terugval en rust te kennen.

In de jaren daarna daalde de belangstelling. Centrale banken verkochten in de jaren negentig en begin deze eeuw een deel van hun goudvoorraad.

De moderne goudmarkt

Sinds de jaren zeventig is er een wereldwijde markt voor goud ontstaan, met als centrum Londen. De Londense goudmarkt stelt twee keer per dag een referentieprijs vast, de LBMA Gold Price, die handelaren en banken als maatstaf gebruiken.

Daarnaast is goud toegankelijk geworden voor een groot publiek: via baren en munten, en via beursproducten die de goudprijs volgen. Daardoor reageert de koers sneller en breder op nieuws dan vroeger. De actuele prijs per ounce staat op goudprijs per ounce.

Crises en terugkerende thema’s

In perioden van onzekerheid trekt goud steeds weer meer aandacht: de financiële crisis van 2008, de pandemie van 2020 en de oorlog in Oekraïne sinds 2022 zijn voorbeelden. Ook de keuze van centrale banken om weer netto goud aan te kopen, sinds ongeveer 2010, is een thema geworden.

Een terugkerend patroon is er niet. Sommige crises zagen goud stijgen, andere zagen het even dalen. Wat uit de geschiedenis blijkt, is vooral dat de koers meerdere oorzaken heeft; zie waarom de goudkoers verandert.

Wat de geschiedenis wel en niet zegt

De geschiedenis helpt om te begrijpen waarom goud nu zo wordt verhandeld. Ze zegt niets over de koers van volgende week. Bedragen uit het verleden zijn bovendien lastig te vergelijken zonder rekening te houden met inflatie en wisselkoersen.

Het actuele verloop van de laatste dag, week, maand en het laatste jaar ziet u op de grafiek.